بعد از اصول كلي در تيراندازي مكانيزم كشيدن ماشه يكي از مهمترين عوامل تيراندازيست كه ميتوان آنرا در دو سيستم مجزا تعريف كرد :

1- كشيدن ماشه با خلاصي

2- كشيدن ماشه بدون خلاصي

سيستم اول مستلزم كشيدن ماشه با يك مكث ( گرفتن خلاصي ماشه ) ميباشد . پس از گرفتن خلاصي ماشه مانع يا مكثي وجود دارد . كه بعد از اين حالت فشار بر ماشه صرف غلبه بر آخرين مانع قبل از رها شدن پين ماشه مي گرد . اين فشار مي تواند از 75-1500 گرم افزايش يابد . ( رشته تفنگ )

غالباً كشش اوليه يا همان خلاصي جزئي  از فشار نهايي در كشيدن ماشه محسوب ميشود . بعنوان مثال 1200 گرم فشار گرفتن خلاصي ماشه و 300 گرم فشار بعد از خلاصي ، مجموع وزن ماشه را به 1500 گرم مي رساند . در سيستم اول ، اين نكته كه بعد از گرفتن خلاصي ، ماشه هيچگونه پس رفت و برگشتي نداشته باشد  بسيار حائز اهميت است . زيرا كم و زياد كردن فشار بر روي  ماشه يك شليك خوب را بهم ميزند . فشار نهايي بعد از گرفتن خلاصي بايد ساده و بدون برگشت يا حركت اضافي و دقيقاً يكسان و يكنواخت در هر شليك باشد .

سيستم دوم مستلزم داشتن ماشه خيلي حساس است كه ميتوان ماشه را طوري تنظيم نمود كه با فشار تا حد اكثر 20 گرم شليك انجام شود . در چنين وضعيتي ، دميدن هوا به ماشه ( يك فوت ) يا حتي وزن خود پاشنه ماشه وقتي كه تفنگ بصورت عمودي نگه داشته شود ميتواند موجب شليك شود .

اينگونه ماشه ها معمولاً باتفاق ماشه ديگري كه شليك را آماده ميكند ، عمل ميكنند . وقتي كه ماشه قفل است ، مكانيسم شليك آماده و تحريك شده نيست ، بنابراين مكانيسم آماده سازي ماشه بايد فعال شود .

( براي اجراي يك شليك مناسب ، عوامل زير بايد لحاظ شوند ) :

·   فشار ماشه بايد از ديد دقيق عناصر ديد ( مگسك ) روي سيبل توام و همراه باشد

·  عملكرد مكانيسم شليك نبايد موجب اخلال در فرآيند هدفگيري شود . به عبارت ديگر اجراي يك شليك خوب بايد شامل خصوصيات زير باشد :

حركات مربوط به بخش شليك بايد سريع و بدون هرگونه برگشت و كشش ترديد آميز باشد . شليك بايد استوار، ‌ماهرانه و عاري از هرگونه حركات محسوس باشد .

دقت در هر شليك بايد مداوم ، ثابت و پايدار باشد .

عمل كشيدن ماشه بايد بدون هرگونه لرزش در ماشه يا سلاح انجام شود .

روش هاي مختلف اجراي شليك :

ما ميتوانيم دو روش متفاوت رها كردن ماشه را تعريف كنيم كه به حالت شليك و نوع ماشه مورد استفاده بستگي دارد .

روش اول اين است كه فشار آهسته پيشرفت كند . اين روش شامل اعمال فشار يكنواخت روي پاشنه ماشه تا مرحله انجام شليك است . اين يك روش ايده آل براي حالت گيري خيلي ثابت توام با هدف گيري صحيح سلاح در راستاي فضاي هدفگيري است .

روش دوم اين است كه فشار كنترل شده ، سريع اعمال شود . در اين روش تيرانداز در لحظه اي كه عناصر نشانه روي كمترين حركت را روي هدف دارد ماشه ميكشد . اين فرآيند بايد مانند روش بالا انجام گيرد البته با اعمال فشار بيشتر . سهولت استفاده از هر روش به نوع سلاح و نيز نوع ماشه و مهمتر از همه به سطح تمرين تيرانداز بستگي دارد .

 موقعيت انگشت بر روي پاشنه ماشه :

موقعيت انگشت بستگي به وزني دارد كه در پاشنه ماشه بايد بر آن غلبه كرد اگر چه فاكتور اساسي اين است كه برآيند نيروي اعمال شده هنگام كشيدن ماشه بايد در راستاي لوله تفنگ باقي بماند بنابراين بايد از حركات ناخواسته پرهيز كرد.

اشكال زير مثال واضحي از اين مصداق هستند :

شكل A  : در هنگام شليك لوله سلاح به سمت چپ منحرف شده است . زيرا حالت انگشت با زاويه باز و بيشتر از  90 درجه قرار گرفته است .  

شكل B و C : لوله ي سلاح بدون هيچ حركت اضافي در راستاي نيروي وارده است . زيرا حالت انگشت با  زاويه 90 درجه و حركت آن در راستاي محور لوله سلاح قرار گرفته است .

شكل D  : در هنگام شليك لوله  ي سلاح به سمت راست منحرف شده است . زيرا حالت انگشت با زاويه كمتر از 90 درجه گرفته .

تركيب نيروها در شكل هاي A  و D  باعث ايجاد برآيند نيروئي مي شود كه نسبت به محور لوله تفنگ  موّرب است . اين نوع كشش درهر صورت سبب انحراف سلاح در راستاي محور هدفگيري مي شود   .

در شكل B  و C  بدون در نظر گرفتن نوع ماشه و موقعيت قرار گرفتن انگشت ماشه  ، نيرو يكسان و عاري از هرگونه انحراف و خطاست .

به خاطر داشته باشيد : چندان فرقي ندارد كدام قسمت انگشت براي اجراي شليك به كار ميرود ؛‌ نكته ي مهم اين است كه برآيند نيروي وارده در راستاي لوله ي تفنگ باشد . ( بعضاً در رشته تفنگ درازكش از بند دوم انگشت استفاده مي شود )

كشيدن ماشه با خلاصي :  

در هنگام مكث ، فشار انگشت روي ماشه بايد فزاينده و ثابت و عاري از هرگونه تكان يا ضربه ناگهاني باشد . انگشت سبابه پس از شليك بايد همواره به اين كشش تا تكميل شليك ادامه دهد . اين روشي راحت و مناسب است كه بايد مورد استفاده مبتدي ها قرار گيرد و نيز براي  بدست آوردن مهارت هاي ضروري به منظور يك شليك خوب ، ايده آل است . تكنيك فوق به تيرانداز مبتدي اجازه مي دهد عملكرد انگشت روي ماشه را بدون هرگونه فشار يا حركت اضافي سلاح انجام دهد . در نتيجه افراد مبتدي  بايد به راحتي و با استفاده از تكيه گاه تيراندازي كنند . به طور يكه عناصر ديد در راستاي هدف بدون هيچ حركتي قرار گرفته باشد تا تيرانداز بتواند فقط روي تنفس و اجراي شليك متمركز شود .

بهترين راه آموزش اين نوع شليك قرار دادن دست مربي روي دست كارآموز و كشيدن ماشة او تا زمانيكه فشار كامل بر روي ماشه غلبه كند . روش فوق اين امكان را براي كارآموز فراهم مي نمايد كه روش صحيح شليك را احساس و بدان عمل كند . در مرحله ي بعد كار آموز دست خود را روي دست مربي مي گذارد به طوريكه بتواند عضلات درگير در نگه داشتن قبضه و انگشت روي ماشه را احساس نمايد .

كشيدن ماشه بدون خلاصي :

براي استفاده از اين نوع شليك بايد به طور جدي تمرين كنيم ، از آنجائيكه  كوچكترين فشار باعث رها شدن تير مي شود بنابراين، يك شليك بد قابل برگشت نخواهد بود . با اين روش ، شليك بايد از طريق سيستم عصبي خودكار ( غيرارادي ) صورت گيرد . كليه ي تصميمات ارادي از غشاي بيروني مغز صادر مي شود ، دستور رها كردن ماشه كه از اين قسمت مغز صادر مي گردد . چنانچه با انرژي بيشتر و اضافي همراه شود منجر به انجام شليك بد مي شود . در نتيجه سلاح به هنگام رها شدن تير حركت خواهد كرد .

نيروهاي B – C : شليك ارادي – اعمال نيروهاي اضافي ،      حداكثر نتيجه : A

نيروهاي B1 – C1 : شليك غيرارادي – نيروي دقيق ،‌            حداقل نتيجه : A1

مثال واضحي از اين مصداق :

من نشانه روي مي كنم ، سلاح را به سمت هدف حركت مي دهم وقتي كه عناصر ديد را نگاه مي كنم لحظه اي از روي10 يا خال سياه رد مي شوم و به خود مي گويم "حالا " و به شدت ماشه را مي كشم و دائماً سلاح را محكم روي هدف نگه داشته و مي گويم الان اين 10 است و اين اشتباه مهلك را تكرار مي كنم و با اين كار فشاري بيشتر از آنچه لازم است روي ماشه وارد مي كنم . از طرف ديگر ، تصميم هاي غيرارادي مغز شامل واكنش هاي دقيق ، كافي و اتوماتيكي هستند كه مديون سطح عالي تمرينات آگاهانه ي قبلي است . كي مي تواند از اين اشتباهات مهلك جلوگيري كند .   

ماشه هاي بدون خلاصي مستلزم شليك هاي غير ارادي هستند . زيرا اين نوع واكنش هاي غيرارادي وقتي صورت مي گيرند كه عناصر ديد دقيقاً روي هدف قرار دارند و تنها با يك فشار مناسب ، شليك به طور غير ارادي انجام مي شود.

در هر دو تكنيك ما بايد كاملاً اطمينان حاصل كنيم كه نقاط حساس انگشت سبابه به گونه اي روي ماشه قرار گرفته است كه نيروي لازم را به طور موازي با لوله ي تفنگ اعمال مي كند . با درك اين موضوع  چگونگي فشار بر ماشه تعيين كننده ي يك شليك خوب يا بد است .

در واقع در طول مسابقه يك تيرانداز مي تواند به روش هاي مختلفي تيراندازي كند از اين رو يك پيشامد احساسي مي تواند سرعت فرامين عصبي كه باعث شليك ماشه مي شوند را تحت تأثير قرار دهد . اجراي يك شليك خوب بايد در هر جلسه ي تمرين تعليم داده مي شود ، زيرا اين موضوع در پيشرفت سطح مهارت تيرانداز بطور اخص حائز اهميت است.

 

با تشکر فراوان از سایت فدارسیون  تیراندازی جمهوری اسلامی ایران